Alberto Diaz Gutierrez η Korda, 1928 – 25/5/2001 | Σαν σήμερα

 

Σαν σήμερα στις 25 Μαΐου 2001 πέθανε ο κουβανός φωτογράφος Alberto Diaz Gutierrez η Korda, δημιουργός του γνωστότερου πορτρέτου του Τσε Γκεβάρα

 

Του Γιώργου Φιωτάκη © Foto Art Magazine

 

Ο Alberto Diaz Gutierrez η Korda , είχε υιοθετήσει το όνομα Κόρντα, προς τιμήν των Ούγγρων κινηματογραφιστών Ζόλντα και Αλεξάντερ Κόρντα,

Γεννημένος στην Αβάνα στις 14 Σεπτεμβρίου του 1928 , γιος ενός εργαζομένου στο σιδηρόδρομο.

Πήρε την πρώτη του γεύση στην φωτογραφία, όταν πήρε από τον πατέρα του μια  Kodak 35mm και άρχισε να  φωτογραφίζει  την φίλη του.

 

Ο Korda ξεκίνησε την καριέρα του ως φωτογράφος ο οποίος φωτογράφιζε σε βαφτίσια δεξιώσεις και γάμους.  (τότε όταν φωτογράφιζε πήγαινε στο στούντιο του εμφάνιζε και τύπωνε επί τόπου  και  στη συνέχεια επίστρεφε στην εκδήλωση που είχε φωτογραφίσει για  να πουλήσει τις φωτογραφίες του.

 

 

Το 1953 άνοιξε το πρώτο στούντιο μόδας και  διαφημίσεων .  Ο Korda, έγινε ένας  διάσημος φωτογράφος μόδας στην Κούβα, αγαπούσε τα γρήγορα αυτοκίνητα και τις όμορφες γυναίκες. Είχε μια Porsche, MG και το στούντιο του ήταν δίπλα σε πολυτελές ξενοδοχείο στην Αβάνα. Ταλαντούχος, καταφέρνει με τη γοητεία του να πείσει τις ωραιότερες γυναίκες να ποζάρουν για εκείνον.

 

 

Υπήρξε πρωτοπόρος της φωτογραφίας στο χώρο της μόδας και της διαφήμισης στην Κούβα.  Το 1959 τιμήθηκε με το “Palma de Plata” για τη φωτογραφία του.

 

 

«Μια μέρα, σε κάποια τηλεοπτική εκπομπή, ένας ανόητος είπε για μένα: “Γιατί αυτός ο Κόντακ (δε θυμόταν καν το όνομά μου) πρέπει να φωτογραφίζει διαρκώς τις Κουβανές γυμνές για να τις βγάζει όμορφες;” Ενοχλήθηκα πολύ. Τότε ζήτησα από την γραμματέα μου, που ήταν πολύ όμορφη, να φορέσει ένα μαύρο φόρεμα κλειστό μέχρι το λαιμό, και πήγαμε στο νεκροταφείο για να τη φωτογραφίσω…(!)»

 

 

Ερωτεύτηκε με ένα από τα κορυφαία μοντέλα στην Κούβα – Natalia Mendez – και σύντομα την έκανε γυναίκα του.

 

Natalia Mendez

«Η Νόρκα, κατά κόσμον Νατάλια Μέντες, ήταν το αγαπημένο μου μοντέλο, η μούσα μου, και στη συνέχεια η γυναίκα μου. Καταγόταν από την ινδιάνικη φυλή των Σιού και είχε ανεξέλεγκτη εκφραστική δύναμη… Ήταν το δημοφιλέστερο μοντέλο της Κούβας, ανέβηκε μάλιστα και στην πασαρέλα του Ντιόρ στο Παρίσι.»

 

 

Από το 1959 εργάζεται και για την εφημερίδα Revoluciόn

 

 

«Ζούσα άστατα όταν, γύρω στα 30 μου, συνέβη ένα γεγονός ιδιαίτερο, που άλλαξε εντελώς τη ζωή μου: η Επανάσταση. Εκείνη την εποχή τράβηξα τη φωτογραφία ενός μικρού κοριτσιού που, επειδή δεν είχε καμία κούκλα ν’ αγκαλιάσει, έσφιγγε ένα κομμάτι ξύλο πάνω στο στήθος του. Συνειδητοποιούσα ότι άξιζε τον κόπο να αφιερώσει κανείς τη δουλειά του σε μια επανάσταση που πρότεινε την κατάργηση τέτοιων ανισοτήτων.»

 

Με το ξεκίνημα της  κουβανικής επανάστασης το 1959 , εγκατέλειψε την εμπορική φωτογραφία για να γίνει φωτορεπόρτερ (photojournalist)  Με την ανατροπή του δικτάτορα Φουλγενάτσιο Μπατίστα, από τους αντάρτες του Φιντέλ Κάστρο- ένα τσούρμο εικοσάχρονα παιδιά- ο Κόρντα, βαθύτατα συγκινημένος από τις μορφές, τη δροσιά, το δυναμισμό και την ηλικία τους, άρχισε να φωτογραφίζει τους αντάρτες και τις ηγετικές μορφές του κινήματος -τον Φιντέλ και τον Τσε.

 

Παράλληλα, απαθανατίζει με την κάμερα την καθημερινότητα της Κούβας που παραλαμβάνει ο Κάστρο και καταγράφει τις αλλαγές που έρχονται. Για περισσότερο από μια δεκαετία, ο Κόρντα αναδεικνύεται στο βασικό φωτογράφο-ιστοριογράφο της κουβανικής επανάστασης., ξοδεύοντας το περισσότερο  του χρόνου του ως προσωπικός φωτογράφος του Fidel Castro.

 

Ο Αλμπέρτο Κόρντα έγινε παγκοσμίως γνωστός ως ο φωτογράφος του Τσε. Η πιο διάσημη φωτογραφία του Γκεβάρα, αυτή που στόλισε σημαίες, φοιτητικά μπλουζάκια, κάρτες, εξώφυλλα βιβλίων και χιλιάδες κορνίζες, τραβήχτηκε το 1960.

 

Η περίφημη φωτογραφία του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, που τον έκανε διάσημο όπου γης, τραβήχτηκε στην κηδεία των θυμάτων μιας ναυτικής τραγωδίας, την ώρα που ο Τσε ανέβαινε στο βήμα για να εκφωνήσει τον επικήδειο, ο Κόρντα τράβηξε μόλις δυο καρέ.

 

Για την φωτογραφία αυτή  χρησιμοποίησε μια Leica Μ2 με έναν φακό 90 mm και φιλμ Kodak Plus-X .

Η φωτογραφία σε full frame

 

Ο ιδιος λεει : «Αντανακλαστικά, έκανα δύο λήψεις: μια οριζόντια και μια κάθετη. Δεν είχα χρόνο να τραβήξω για τρίτη φορά – ο Τσε αποσύρθηκε διακριτικά στη δεύτερη σειρά. Όταν επέστρεψα στο εργαστήριό μου, εμφάνισα το φιλμ και τύπωσα μερικές φωτογραφίες για τη Revolución. Τύπωσα την οριζόντια λήψη του Τσε με νέο κάδρο και δεν επέλεξα την κάθετη εκδοχή, γιατί πάνω από τον ώμο του διακρινόταν ένα κεφάλι.. Παρ’ όλα αυτά, η φωτογραφία δεν επιλέχθηκε εκείνο το βράδυ από τη σύνταξη. Κρέμασα την εκτύπωση σ’ έναν τοίχο του εργαστηρίου μου…»

 

Η φωτογραφία δεν χρησιμοποιήθηκε τότε από τον κουβανικό τύπο της εποχής, αλλά ο Αλμπέρτο την αγάπησε ιδιαίτερα και, κρέμασε μια μεγέθυνσή της στο σαλόνι του σπιτιού του.  Επτά χρόνια αργότερα τη ζήτησε από τον Κόρδα ένας Ιταλός συνάδελφός του και εκδότης ο Gianfranco Feltrinelli, θαυμάζοντας την, κι ο κουβανός φωτογράφος του την χάρισε.

 

Όταν λίγους μήνες αργότερα ο Τσε πέθανε, η φωτογραφία, που ο Κόρντα είχε ονομάσει Ο ηρωικός επαναστάτης, (Revolucionario heroico), κυκλοφόρησε ως πόστερ στην Ιταλία και σε πολύ μικρό διάστημα είχε αγαπηθεί όσο καμία από τη νεολαία της Ευρώπης.

 

Η έκφραση του προσώπου του Τσε, το βλέμμα του επαναστάτη που βλέπει πέρα από τούτο τον κόσμο, μα παράλληλα, φέρει ως υπερηφάνεια την οργή του για όσα συμβαίνουν ακριβώς σε αυτό τον κόσμο, ήταν αυτό που αναζητούσε για να ταυτιστεί κάθε νέος της δεκαετίας του 60. Ο θάνατος του Τσε κι η ανάδειξή του σε κατ εξοχήν σύμβολο του αγώνα για κοινωνική δικαιοσύνη, μετέτρεψε τη φωτογραφία του Κόρντα σε εικόνισμα του Αγίου της Επανάστασης.

 

Η φωτογραφία του αυτή, που θεωρείται η διασημότερη από εφευρέσεως της κάμερας, δεν χάρισε τον πλούτο στο δημιουργό της. Ο Κόρντα αρνήθηκε να πληρωθεί ή να λάβει δικαιώματα για τον Επαναστάτη του, παρ ότι το αρνητικό του άνηκε πάντα και διεκδίκησε τον επαναστατικό χαρακτήρα της φωτογραφίας του: όταν γνωστή βότκα στα τέλη της δεκαετίας του 90  χρησιμοποίησε στη διαφημιστική της καμπάνια την φωτογραφία του Τσε, ο Κόρντα δε δίστασε να τους μηνύσει ζητώντας να σταματήσει η εμπορική χρήση του δικού του πνευματικού προϊόντος, τονίζοντας όμως ότι δεν πρόκειται και πάλι να ζητήσει ποτέ χρήματα γι αυτή τη φωτογραφία, απ όσους αγωνίζονται για την κοινωνική δικαιοσύνη. Κέρδισε 50.000 δολάρια, ερχόμενος σε συμβιβασμό πριν εκδικαστεί η αγωγή του, τα οποία δώρισε αμέσως στο Κουβανικό ΕΣΥ και όπως είπε ο ίδιος « αν ζούσε ο Τσε θα έκανε το ίδιο».

 

Η φωτογραφία του αυτή μπορεί να είναι η πιο διάσημη, αλλά υπήρξαν κι άλλες φημισμένες φωτογραφίες στην καριέρα του. Έχει φωτογραφίσει τον Φιντέλ Κάστρο να ψαρεύει μαζί με τον Τσε Γκεβάρα, να παίζει Γκολφ, όπως και τον Έρνεστ Χέμιγνουέι.

 

Το μεγάλο αρχείο που άφησε  περιλαμβάνει φωτογραφίες των νικητών ανταρτών που φθάνουν στην Αβάνα , άλλη περίφημη φωτογραφία του είναι αυτή που δειχνει έναν άνδρα που κάθεται σε μια κολόνα με λαμπτήρες  και από κάτω του υπάρχει μια θάλασσα από ανθρώπους που ακούνε μια ομιλία του Κάστρο. Ο Korda έχει λάβει πολλά βραβεία για τη φωτογραφία του, συμπεριλαμβανομένων αυτό για τον καλύτερο φωτογράφο της Επανάστασης για τις χρονιές 1960 – 1963.

 

 

 

Από το 1967 έως το 1978, ο Korda επικεντρώθηκε κυρίως στην υποβρύχια φωτογραφία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου  εξερεύνησε τον  βυθό  γύρω από την Κούβα, και λέγεται ότι έχει αφήσει πίσω του ένα αρχείο εικόνων με  σχεδόν όλα τα υποβρύχια πλάσματα που ζουν γύρω από το νησί.
Υπήρξαν πολλές εκθέσεις του έργου του σ την Ιταλία το 1985, στην Αβάνα, το 1986 και το Σικάγο το 2000.

 

 

Ο Korda όταν συμβούλευε  νέους επίδοξους φωτογράφους και τους έλεγε : «Ξεχάστε την κάμερα, ξεχάστε το φακό, τα ξεχνάτε όλα αυτά. Με  τέσσερα δολάρια αγοράζετε  μια  φωτογραφική μηχανή και  μπορείτε να τραβήξετε την καλύτερη  φωτογραφία .»

 

Alberto Diaz Gutierrez η Korda

Πίστευε στο πάθος πίσω από το φωτογράφο, και όχι στην  κάμερα που είχε ο φωτογράφος «Μπορείτε να δείτε μόνο με την καρδιά σας. Αυτό που είναι σημαντικό είναι αόρατο στο μάτι.»

 

 

Ο Κόρντα υπέστη καρδιακή προσβολή, ενώ βρισκόταν στο Παρίσι όπου ετοίμαζε έκθεση των έργων του, πέθανε σε ηλικία 72 ετών στις 25/5/2001 στο Παρίσι.

 

Ο Κόρντα χαρακτηρίστηκε από τους συναδέλφους του σαν «ο μεγάλος χρονικογράφος της επανάστασης ».

 

Alberto Diaz Gutierrez η Korda

14/9/1928 Havana, Cuba – 25/5/2001 Paris, France.